SIHLASELA ISIFO SEPHEPHA (TB) SISONKE
INCWADI YABAQEQESHI YOKUFUNDISA ABAXHASI NGONYANGO LWESIFO SEPHEPHA.
ULawulo lwe Phondo leNtshona-Koloni: Inkqubo yokulawulwa kwesifo sephepha
IMIBULELO
Abathathi-nxaxheba abaphambili kwiNtshona-Koloni
ULAWULO LWEPHONDO LWENTSHONA-KOLONI : INKQUBO YOLAWULO LWESIFO SEPHEPHA
I-KOMITI YOKHATHALELO LWESIFO SEPHEPHA
IMBUMBA YESIFO SEPHEPHA I-CHASA
HLASELO LWESIFO SEPHEPHA : INCWADI YOQEQESHO ELUNGISELELWE ABONGIKAZI, Isebe lezeMpilo laKwaZulu -Natal, , Inkqubo yolawulo lwesifo sephepha, Agasti 1997.
Inkqubo yolawulo lwesifo sephepha Durban
Ezi mpawu zingezantsi ziza kukubonisa indlela yokwenza imisebenzi elapha kule ncwadi:
Ngokwakho Sebenzani ngamaqela
Sebenzani ngababini Indima edlalwayo
Sihlasela isifo sephepha sisonke
UMphathiswa wezeMpilo neeNkonzo zoLuntu - Iphondo leNtshona-Koloni
Mlingane othandekayo
Ndinqwenela ukuvuyisana nawe kwinyathelo olithathileyo lokuba nguMxhasi kuNyango lwesifo sephepha kuluntu lwakho. Kwiinkulungwane ezigqithileyo isifo sephepha sibe ngunozala wezifo ezininzi nokufa kwiNtshona-Koloni, kwaye kube lixesha elide ithemba lilincinane lokukoyisa oku. Kodwa ke, ngokwenkqubo entsha yokulawula isifo sephepha nangenxaxheba ecacileyo yoluntu njengamahlakani neenkonzo zempilo ekusetyenzisweni kwe DOTS, sibe nokuba nethemba elitsha.
Isifo sephepha sinokunyangeka. Amayeza akhutshwa ezikliniki anokusebenza - kodwa kufuneka okunye okuninzi ngaphezu kwamayeza. Sifuna abantu abazimiseleyo nje ngawe ekuncediseni unyango lwabantu kwisifo sephepha, nokuqhubela phambili ukuphuculwa kweemeko zokuhlala ukukhusela ukwanda kwesifo sephepha.
Ukuzinikela kwakho kulo msebenzi kuyakubugcina ubomi babantu, kwaye kuyakukhusela abantu abaninzi ekosulelweni sisifo sephepha(i-TB).
Ekugqibeleni sinethemba lokuba olu qeqesho luyakukunceda ekubeni ufumane izakhono ezitsha, nethuba lokuba nemfundo eyongezelelweyo neqinisekileyo - ukuze ube nokuxhamla wena njengesiqu ukuze ube nakho ukuba negalelo elililo kuluntu lwakho.
Ndikunqwenelela okuhle kwezi zifundo nasemsebenzini wakho wabantu abanesifo sephepha. Ndiyakubulela ngoncedo lwakho kwiphupha lokwenza iNtshona-koloni engena TB libe nokufikelela kuthi.
Owakho ngenene
UMphathiswa wezeMpilo neeNkonzo zoLuntu
Sihlasela isifo sephepha sisonke
THINTELA ISIFO THINTELA ISIFO THINTELA ISIFO THINTELA ISIFO
SEPHEPHA SEPHEPHA SEPHEPHA SEPHEPHA
Iphepha
Incwadi evela kuMphathiswa wezeMpilo neeNkonzo zoLuntu eNtshona-koloni... iii
Eli candelo lentshayelelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho:
Eli candelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho:
ukuchaza ukuba yintoni na i-TB... 4
ukuqaphela iintlobo ezahlukeneyo ze-TB... 4
ukuchaza ukuba inwenwa njani na i-TB... 6
ukuqwalasela ukuba ngabaphi na abantu abayifumana lula i-TB kunabanye 8
Eli candelo liya kwenza ukuba uMxhasi woNyango lwe-TB abenakho:
ukuchaza ukuba ingakhuselwa njani na i-TB kwilizwe lethu... 10
ukuqwalasela ukuba bangafundiswa njani na abantu ngeTB... 10
ukuchaza indlela yokuthintela iintsholongwane ukuba zinganwenwi endlwini 12
ukukhuthaza ukutyiwa kokutya ngokusempilweni... 14
ukukhuthaza indlela zokuphila ngokusempilweni... 16
ukuqwalasela ukuba sisenokuyifumana lula i-TB xa sinemikhwa emibi... 16
ukucacisa intsingiselo yophawu loNQANDA... 18
QAPHELA ABANTU ABADALA ABANE-TB 22
Eli candelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho:
ukuqwalasela iimpawu nezimbo ze-TB ebantwini abadala... 22
ukuchaza inkqubo yokuqokelelwa kwezikhohlela... 26
ukuqwalasela iimpawu nezimbo zeTB ebantwaneni... 30
ukutolika iTshati yeNdlela eya eMpilweni... 32
ukwamkela abantu abane-TB okokuqala... 34
ukuthetha ngokuthathwa(a) kwamayeza... 34
b ukuqhelaniswa ngokucetyiswa... 36
ukuqwalasela izinto ezenziwa ngamayeza e-TB... 40
Eli candelo liya kwenza ukuba umxhasi wonyango lwe-TB abenakho: 44
ukuchaza "Izifundo zeXeshana ngoNyango Ngqo olunokuQwalaselwa"... 44
ukucacisa uncedo olulolunye... 46
ukuba ngumgcini wekhadi lonyango lesigulana ... 54
ukuqwalasela ibali lokuphumelela ... 60
ukuqwalasela izinto ezingumceli-mngeni ekukhathaleleni abantu abane-TB ...
utywala neziyobisi
ukucacisa imfuneko yokuba i-TB siyiqubule sisonke ... 70
ukuqaphela imfuneko yokufundiswa ngosondelelwano nabantu abane-TB... 74
Kutheni IiTB imbi kangaka kwilizwe lethu?
Abantu banda ngokwanda ukuba ne-TB eMzantsi Afrika. Le nto kuthiwa sisifo esosulelayo.
Inani labantu abane-TB liyanda ngenxa yokuba:
Abanye abantu abane-TB abagqibi ukuthatha amayeza abo, nokuba abayi ekuxilongweni, babe ke abazange baphile kwii-TB.
Abantu abaninzi abakwazi ukuyilwa i-TB ngenxa yokuba:
Bayahlupheka kwaye abatyi kakuhle
Bahlala kunye nabanye abantu abaninzi kwigumbi elincinane, kungekho moya upholileyo ongenayo onokuthi uvuthelele iintsholongwane ze-TB ngaphandle.
Basela kakhulu utywala, okanye batshaye kakhulu amacuba nentsangu.
Batya iziyobisi
Urhulumente wenza ntoni ukunqanda iTB eMzantsi Afrika?
Urhulumente namaSebe ezeMpilo achitha iimali:
ukuqeqesha abantu abafana nawe ekuncediseni ukunyanga i-TB
Kutheni kufuneka siyinqandile i-TB kwilizwe lethu?
abantu abane-TB ye-MDR bayafa ekugqibeleni, kodwa bafa sebezinwenwisele kumakhaya abo nakwabanye abantu iintsholongwane ezingeva machiza.
Kutheni i-TB imbi kangaka kweli lizwe lethu?
Jonga kulo mfanekiso ungezantsi:
Umntu ophezulu wosulele abantu abali 10 nge-TB. Umntu ngamnye amosuleleyo uhamba ngebhasi, iteksi okanye uloliwe ukuya emsebenzini qho kusasa nangokuhlwa. Mntu ngamnye wosulela i-TB kwabanye abali 10. Bangaphi abantu abosulelwe ngulo mntu?
Isifo sephepha okanye i-TB yenziwa ziintsholongwane
Iintsholongwane zincinane kangangokuba zinokubonakala kuphela xa usebenzisa imaykroskopu
ziphefumlelwa ngaphakathi ziye emiphungeni
zikhula emiphungeni
zenza imingxunya emiphungeni
ngamanye amaxesha zinwenwele kwezinye iindawo apha emzimbeni
Iintsholongwane ze-TB zenza imingxunya emiphungeni
Oku kwenza kube nzima ukuphefumla
Lo mntu une-TB yemiphunga uzinwenwisa lula iintsholongwane kwabanye, ukuba baphefumla kukho iintsholongwane ze-TB.
Ngamanye amaxesha i-TB isenokunwenwa ngokuhamba kwegazi ukuya kwezinye iindawo zomzimba, ezifana:
namadlala ubuchopho/ingqondo umnqonqo amathambo intliziyo amalungu omzimba
Funda ngeentsholongwane ze-TB kwiphepha elingaphambili, uxoxe ngokuba zinokwenza ntoni na kwimiphunga.
Kutheni kubalulekile ukuba sizinqande iintsholongwane ze-TB ekubeni zingakhuli emiphungeni?
Kutheni i-TB yemiphunga inwenwa lula kangaka?
Zeziphi ezinye iintlobo ze-TB ezikhoyo?
Bonisanani ngezinye iindawo ezisemzimbeni yenu ezinokuthi zifumane ezi ntlobo ze-TB
I-TB iyosulela - le nto ithetha ukuba inokusuka komnye umntu iye komnye.
Iintsholongwane ze-TB zinokusuka komnye umntu ziye komnye lula, ngokuphefumla umoya oneentsholongwane.
Abantu bekhaya, izihlobo nabasebenzi bezempilo abaphefumla umoya omnye nomntu one-TB yemiphunga eyosulelayo, banokuyifumana lula i-TB.
Iintsholongwane ze-TB zinwenwa ngokukhawuleza ukuba abantu bahlala kunye bebaninzi bengafumani mpepho nakukhanya ngokwaneleyo. Impepho iyazivuthela iintsholongwane, nokukhanya kuyazibulala iintsholongwane.
Iintsholongwane ze-TB zingena emzimbeni ngokuphefumla
Xa umntu oneTB ekhohlela okanye ethimla, iintsholongwane
Ze-TB eziphuma emiphungeni ziyasasazeka emoyeni zingama-
chaphaza amancinane.
Ukusasazeka kweentsholongwane kunokunqandwa ukuba abantu babeka isandla emlonyeni xa bekhohlela, okanye akhohlelele kumaphetshana athambileyo bawalahle.
Kutheni abanye abantu beyifumana i-TB abanye bangayifumani?
Abantu abaninzi bafumana iintsholongwane ze-TB emizimbeni yabo(basulelwa ziintsholongwane zeTB).
Nangona umzimba womntu ungenakwenza nto ngentsholongwane ye-TB, amajoni omzimba ayazinqanda iintsholongwane ekukhuleni nasekunwenweni
Abanakho ukuyisasaza kwabanye abantu
Iintsholongwane zeTB ziqala zibulale imiphunga, zenze izikhohlela zibe zizo ezine-TB.
Lo mntu une-TB unokusisasaza lula isifo kwabanye abantu
Xa isifo sisosulela, sinokusuka komnye siye komnye. Kutheni i-TB isosulela?
Yintoni umahluko phakathi kokosulela nesifo?
Funda malunga namajoni omzimba
Elinye igama lamajoni omzimba, yindlela yokukhusela.
Xa umzimba womelele usempilweni, wenza "amajoni" amaninzi anyuke esehla egazini esilwa neentsholongwane ezifihlakeleyo(ezingasebenziyo), kodwa"amajoni" asegazini nakhusela umzimba aqine ngokwaneleyo ukulwa nezi ntsholongwane, azinqande nasekukhuleni kwazo. Xa umzimba ubuthathaka, awukwazi ukulwa nezi ntsholongwane, neentsholongwane zenza umzimba ube nesifo. Umntu onesifo se-TB unokuyisasaza i-TB kwabanye.
AMAJONI OMZIMBA, OKANYE INDLELA YOKUKHUSELA
A. Indlela enamandla yokukhusela
B. Indlela ebuthathaka yokukhusela
Aba bantu banokuyifumana lula i-TB kunabanye
Abanye abantu bayifumana lula i-TB kunabanye, ngenxa yobuthathaka bezikhuseli mzimba. Oku kwenzeka xa imizimba ingomelelanga ngokwaneleyo ukulwa neentsholongwane ze-TB.
Imizimba yabo ayomelelanga Batshaya icuba okanye intsangu ngokwaneleyo ukulwa neentsholongwane. Basela kakhulu utywala
Bancinane kakhulu Batya iziyobisi
Badala
Abatyi kakuhle
Abantu banokuyifumana
Abantu abaninzi bahlala kwindlu Banezinye izifo, ezifana nesifo okanye kwigumbi elinye, abafumani seswekile, imasisi, i-AIDS.
mpepho kakuhle Bane-AIDS, ngenxa yokuba imizimba yabo ayomelelanga ngokwaneleyo ukulwa neentsholongwane ze-TB.
Abantu abasempilweni abakholisi kuyifumana i-TB.
Umzimba osempilweni uyazilwa uzinqande iintsholongwane ze-TB zingakhuli.
Kufuneka sijonge iindlela esinokuthi sigcine ngayo imizimba isempilweni, ukuze ingabi na-TB.
Ngamanye amazwi, kufuneka sibone indlela esinokukhusela ngayo i-TB.
Ngabaphi abantu ababonakala benokuyifumana i-TB?
Kutheni abantu abasempilweni bekhuselwa kwiintsholongwane ze-TB?
Singayithintela njani i-TB elizweni lethu?
Ufundise abantu ekuhlaleni ngendlela yokuthintela iintsholongwane ze-TB ekunwenweni. Ukuba sinalo ulwazi lwendlela esiqala ngayo isifo, sinokuzama ukusikhusela ekubeni sibekhona nasekunwenweni kwaso.
Kufuneka sazi ukuba kutheni abanye abantu kulula ukuba bafumane i-TB kunabanye, nokuba singazama njani na ukuba sigonyelwe i-TB.
Abantwana kufuneka bahlatywe iinaliti i-BCG
I-BCG kufuneka inikwe abantwana abancinane kwakamsinyane emva kokuba bezelwe, iphindwe kwiiveki ezintandathu ukuba akanasiva anaso.
Khuthaza abantu ukuba baxilongelwe i-TB
Khuthaza abantu ukuba baxilongelwe i-TB eKliniki ukuba:
baziva bediniwe
bayakhohlela ngaphezu kweeveki ezi 3(ngamanye amaxesha babe nezikhohlela ezinegazi)
banomkhuhlane okanye bayabila ebusuku(ekuseni)
bayehla emzimbeni, abanamdla wakutya
banesifuba esibuhlungu
Khuthaza abantu ukuba baxilongelwe i-TB
eKliniki ukuba bahlala nomntu one-TB, ekhaya okanye emsebenzini, okanye ukuba umntu one-TB ungomnye wekhaya okanye umhlobo osondeleyo kuwe.
Khuthaza abazali baxilongise abantwana babo abangaphantsi kweminyaka emi-5 kwi-TB, ukubao mnye apha ekhaya une-TB, abe engumntu okufutshane kakhulu kuwe.
Xoxa umahluko phakathi kokunyangwa komntu onentsholongwane, nokukhusela umntu ekufumaneni intsholongwane. Yeyiphi enexabiso eliphezulu? Yeyiphi ethatha ixesha elide? Unokubhala imiba engundoqo kwesi sicwangciso singezantsi.
UKUNYANGA INTSHOLONGWANE
UKUKHUSELA INTSHOLONGWANE
Kutheni kubalulekile ukuba abantwana abancinane bagonyelwe i-TB?
Xoxa neqela lakho ukuba ungabakhuthaza njani na abo bangaphilanga, nabo baneempawu zeTB (umzekelo abakhohlelayo nabadinwayo), ukuba baye eKliniki baye kuxilong-wa.
Xoxa ukuba ungenza njani na ukwenza abantu babe nokulumkela i-TB kuluntu lwabo, ingakumbi ukukhuthaza abanye abantu abangaphilanga baxilongelwe i-TB.
NQANDA iintsholongwane ekunwenweni ekhaya
Sinakho ukukhusela i-TB ekunwenweni ukuba sisebenza sonke ekunqandeni iintsholongwane ze-TB ekunwenweni.
Izingenisi-mpepho ezizizo
Unokukhuthaza abantu ukunqanda iintsholongwane ze-TB ekunwenweni ngokuthi uqinisekise ukuba amakhaya abo anezingenisi-mpepho ezizizo(impepho ingena ngokwaneleyo).
Iintsholongwane, ezithwala izifo ezosulelayo, zibhabha emoyeni, ingakumbi ukuba kuxinene, impepho ingena kancinane.
Xa kukho izingenisi-mpepho ezizizo(impepho eyaneleyo), iintsholongwane ziyavuthelwa zingabi nakusuka komnye ziye komnye lula.
Kufuneka sivule iifestile neminyango yemizi yethu ukuze kungene impepho.
Kufuneka sizame ukulala sivule iifestile
Ukungena kokukhanya
Ukungena kokukhanya kubulala iintsholongwane ze-TB ngemizuzu emi 5
Abantu abane-TB bathwala iintsholongwane kwizikhohlela zabo, eziphuma kwimiphunga yabo.
Kufuneka bazame ukukhohlelela phandle, apho iintsholongwane zinokuthi zivuthelwe ngumoya, zibulawe bubushushu bokukhanya.
I-JIKI (iblitshi) nayo izibulala ngokukhawuleza iintsholongwane.
Ukuba kufuneka ucoce igumbi lakho apho bekukhohlele umntu we-TB, khumbula ukusebenzisa iJiki (isiqingatha sekomityi yejiki kwiilitha ezili 10 zamanzi). I-Jiki kufuneka igcinwe kude nabantwana. Kuyingozi ukusela iJiki.
zinamandla kwaye ziqinile zigqunywe yinwebu ebumafutharha kunzima ukuzibulala, kwaye zithanda ukunwenwa xa kumnyama, kwiindawo ezifumileyo, ezinempepho encinane.
Ngamanye amazwi, iintsholongwane ze-TB kulula ukuba zibulawe kukukhanya nayimpepho
Thetha malunga nokubaluleka kokuvulwa kwembobo zokungenisa impepho.
Cinga ngeketile okanye imbiza ebilayo. Ikhupha umphunga omninzi, ingakumbi ngosuku olubandayo, xa zonke iifestile neminyango zivaliwe. Kwenzeka ntoni xa ifestile okanye ucango luvuliwe?
Kutheni kufuneka sivule iminyango neetestile ukuze kungene umoya omtsha nelanga emakhayeni ethu?
Kutheni kufuneka sikhuthaze abantu ukuba bangatshici?
Kwiqela lakho xoxa ukuba ungabafundisa njani abantu ukuba bangatshici. Ucinga ukuba kuyenzeka na ukuba kutshicwe ngendlela eyiyo ngokusempilweni, enokuthi ingabi nakwenzakalisa abanye?
Khuthaza imikhwa yokutya ngokwasempilweni (okunesondlo)
Ukutya okunesondlo(indlela esitya ngayo) kubalulekile ukuba sifuna imizimba yethu ihlale isempilweni.
Umzimba osempilweni unakho ukulwa neentsholongwane lula ngaphezu komzimba ongekho mpilweni, nongenamandla.
Kufuneka sonke sizame sitye ukutya okufanelekileyo.
Oko kukuthi masitye ukutya
okusinika amandla
okwakha imizimba yethu
okusikhusela kwingulo
IQELA LOKU-1 : UKUTYA OKUNAMANDLA
IQELA LESI-2 : UKUTYA OKWAKHA UMZIMBA
intlanzi, inkukhu, nenyama ubisi, isonka samasi(itshizi) namaqanda i-lentilizi, iimbotyi zesoya nezinye iimbotyi ezomileyo
IQELA LESI-3 : UKUTYA OKUKHUSELAYO
imifuno iziqhamo
Sukumosha ngemali yakho ngoku kutya:
Xoxani ningamaqela:
Yintoni esinokuyenza ukuze sibe nokomelela, ukuze imizimba yethu ibe nakho ukukhusela iTB? Cinga ngendlela ophila ngayo, uze uxoxe neqela lakho ngendlela onokuthi wenze izinto zibengcono.
Cwangcisa indlela yokutya kwentsapho yakho ngosuku olunye.
Qinisekisa ukuba intsapho yakho uyinika ukutya okufanelekileyo.
Isidlo sakusasa:
Isidlo sasemini:
Isidlo sangokuhlwa:
Khuthaza iindlela zokuphila ngokusempilweni
Kufuneka sikhuthaze oomama ekuncanciseni abantwana, kuba ubisi lwebele lunempilo kunolo lwenziweyo, olunikwa abantwana ngeebhotile.
Imithambo yemihla ngemihla ibalulekile ukugcina imizimba yethu yomelele
Sinokulwa nonxunguphalo ngokuthi sibaleke, sihambe okanye sidanise, okanye ngokwenza nje izinto eziphumlisayo.
Yahlukana nemikhwa emibi
Imizimba yethu ayibikho mpilweni ukuba siyatshaya okanye sisela utywala kakhulu.
Abantu abanengxaki yokusebenzisa utywala okanye iziyobisi kakhulu.
abatyi kakuhle
benza ukuba i-TB inwenwele kwabanye abantu
abawatyi amayenza abo ngamaxesha afanelekileyo
Khuthaza abantu kuluntu lwakho ukuba bayeke imikhwa emibi, efana nokutshaya, ukusela utywala kakhulu, okanye ukusebenzisa iziyobisi ezifana neepilisi nentsangu.
KHUMBULA izikhuseli zomzimba, okanye indlela yokhuselo.
Xa umzimba unamandla nasempilweni, wenza ukuba "amajoni" anyuke esehla egazini, esilwa neentsholongwane emzimbeni. Umzimba usenokuba neentsholongwane ezingasebenziyo, kanti ke "amajoni" egazini, nakwindlela yokukhusela namandla okulwa nezi ntsholongwane, zizinqande ukuba zingakhuli.
Xa umzimba ubuthathaka, ngenxa yemikhwa emibi nangokungondleki, awunakukwazi ukulwa nezi ntsholongwane, nomzimba uyafa, nalo mntu une-TB unokosulela abanye.
Kutheni ukuncanciswa kwabantwana kungcono kunokubondla ngebhotile?
Kutheni ukuphumla nemithambo kulungile emizimbeni yethu?
Singazama njani ukukhuthaza abantu ukuba bayeke ukusela iziselo ezinxilisayo nokutshaya amacuba nentsangu?
Kwenzeka ntoni xa umzimba womntu ungomelelanga?
Kutheni bezifumana lula nje iintsholongwane ze-TB?
Uphawu lokuMISA
Umyalezo ucacile - kufuneka sisebenze sonke ukuMISA i-TB ekunwenweni kuluntu lwethu nakwilizwe lethu.
Eli gama lokuMISA lisetyenzisiwe kwiNkqubo yokulawula i-TB ukumela eminye imiqathango ebalulekileyo:
Nyanga kangangenyanga ezi-6
Qaphela unyango
Jonga kumacala asekupheleni kuphawu lokuMISA i-TB olusetyenziswe kule ncwadi.
Siwasebenzisa ukugxinisisa izihloko zezahluko.
Siwasebenzisa ukugqithisa umyalezo ongamandla
Siwasebenzisa ukuhombisa amacala.
Abanye abantu baphethe iimpawu zokuMISA i-TB, ngaxesha nye abanye bahamba kunye nabo.
Ngobani aba bantu?
Bamele oobani?
Kutheni behamba bonke?
Kutheni bephethe iimpawu zokuMISA
Kutheni kukho ilanga emva kolu phawu?
Kutheni bonke abantu bencumile?
Kutheni ilanga lincumile?
Jonga kakuhle kwiimpawu zokuMISA asezitalatweni
Ngowuphi lo mbala ukwigama lokuMISA?
Ngowuphi umbala osemva kweli gama?
Jonga kakuhle kwakhona kwiimpawu zokuMISA xa ugoduka.
Ungacinga ezinye iimbono zokusebenzisa uphawu lokuMISA?
Qinisekisa okokuba wena uqeqeshiwe kwaye unolwazi nge-TB, nangendlela yokuyithintela
Le ncwadi iza kukufundisa ngendlela yokunceda abantu bakho abane-TB
UKWAMKELA ABANTU BAKHO ABANE-TB
Wagcine amayeza abantu bakho abane-TB kwindawo ekhuselekileyo
Xoxa nabantu bakho ngonyango lwexesha elide.
Yakha ubudlelwane bentembeko nabantu bakho.
Qinisekisa okokuba abantu bakho be-TB bathatha amayeza qho ngosuku
Kufuneka ubhala phantsi ,kumakhadi ,qho xa abantu bakho bethatha amayeza.
KHATHALELA ABANTU BAKHO ABANE-TB
Bakhuthaze okokuba abantu bakho be-TB bawagqibe amayeza ukuze bakwazi ukunyangeka ngokupheleleyo ukuze bangosuleli abanye
Balandele abantu abangawalandiyo amayeza abo
Baxele ekliniki abantu abangawalandiyo amayeza abo.
Baxele ekliniki abantu abangalungelwayo ngamayeza abo.
Khuthaza abantu babaxhase abo bane-TB ngokubanika unyango lwexesha elide
Baxelele abantu okokuba abo bane-TB ,bafumana unyango abazokubasulela abanye.
Yenza abanye abantu babenolwazi nge-TB ze babamkele abo bane-TB emizini naseluntwini abahlala nalo,ukuze bakwazi ukunyangeka.
Ulikhonkco phakathi
abantu abanengxaki abantu abanokuthi babene-TB YAMKELA ABANTU BAKHO
FUNDISA ULUNTU LWAKHO
NGE-TB Gcina iincwadi zonyango, gcina neepakethi zonyango zemihla ngemihla
Baxele eKliniki abangawathathiyo amayeza Yakha ubudlelwane
abalugqibileyo unyango BANYANGE ABANTU
Khupha iipilisi
Bhala phantsi amayeza owakhuphileyo
nemiceli-mingeni
Bakhuthaze abantu bakho baqhubekeke ngonyango
BAHOYE ABANTU BAKHO
Abadala abane-TB bebeye ekliniki ,baza baxela ezi ngxaki kumongikazi:
Ukudinwa
Ukukhohlela ngaphezu kweeveki ezintathu ngamanye amaxesha kukho negazi
Ifiva okanye ukubila ebusuku ingakumbi ekuseni
.Ukuhla esiqwini/ukuphelelwa ngumdla ekutyeni
Iintlungu esifubeni
Umongikazi uxilonga umntu ongaphilanga . 2.Umongikazi uncedisa kuvavanyo lwezikhohlela. Umntu ukhohlelela kwitoti yezikhohlela
Umntu uvala itoti ngobunono kuba izikhohlela ziyosulelala
Ngqamanisa le mifanekiso kunye neengxaki zabadala abane-TB (jonga kwibhodi yabongikazi)
UMFANEKISO
Jonga kumanani1-5 KWISIPHUMO SENGXILONGO esikwiphepha elingaphesheya.
Kwenzeka ntoni xa umntu efunyenwe ene-TB
Nangasentliziyweni
Xa uthatha inxaxheba kuqokelelo lwesampuli yezikhohlela kufuneka wazi oku:
Abantu abadala ekurhanelwa ukuba bane-TB kufuneke benze isampuli yezikhohlela ukwenzela ukuba ezo zikhohlela zixilongelwe intsholongwane ye-TB phantsi kwe mikroskopu.
Bonke ke abo kucingwa ukuba baneempawu ze-TB,kufuneka bathathwe izikhohlela zingaphelanga iiyure ezingama -24
Xa kukhutshwa isiphumo sokuxilingela i-TB, isampuli yokuqala yesikhohlela (hayi amathe) kufuneka, ithathwe phantsi kolawulo lwekliniki okanye isibhedlele.
Kufuneka ispesimeni sesikhohlela siphathwe ngobunono. Ukuba sinentsholongwane ye-TB sosulela kakhulu. Iitoti mazibhalwe ngendlela eyiyo, itoti nganye igqunywe ngebhegi yeplastiki ukuthintela ukuba ingavuzi ize igcinwe kwisikhenkcezisi. Kufuneka sithathwe sisiwe kwilebhu zingaphelanga iintsuku ezimbini. Zonke ke izipesimeni eziye elebhu mazihambe nefomu enesicelo esisodwa. Ifom yesicelo sokuxilongwa kwesikhohlela
IIMVAVANYO ZEZIKHOHLELA
UPHANDO LWAPHAMBI KONYANGO
Okungenani isidyobho esinye esivuma i-TB siyafuneka ukuze kufunyaniswe ngoxilongo i-TB yemiphunga.
Isidyobho esivumayo sesikhohlela sithatha ukuba kukho inani elikhulu leentsholongwane emiphungeni kwaye umntu unokuyisasaza ngokulula i-TB.
UPHANDO LWEENYANGA EZIMBINI
Izikhohlela maziqokelelwe ngokwesiqhelo emva konyango lweenyanga ezi-2.
UPHANDO LWEENYANGA EZINTANDATHU
Ngokuqhelekileyo izikhohlela zabantu mazixilongwe emva konyango lweenyanga ezi-6, kodwa phambi kokuba unyango luyekwe ukufumanisa ukuba i-TB inyangekile na.
KHUMBULA
Ukukhanya okungqalileyo kuyazibulala iintsholongwane
Ukuqokelelwa kweesampuli zezikhohlela ngaphandle kwindawo enelanga kunciphisa ithuba lokusasazeka kweentsholongwane.
Ukuba ngaba ikliniki ifuna ukucocwa emva kokuqokelelwa
Uvavanyo lwesikhohlela luthathwa njengolona vavanyo lokuqala nolubalulekileyo. Kutheni ucinga ukuba oku kunjalo?
Kuthaeni kufuneka ukuba ziphathwe ngonononphelo iisampuli zezikhohlela?
Ziisampuli zezikhohlela ezivumayo ezingaphi ezifumanisayo ukuba umntu ingaba unayo na okanye akanayo I-TB?
Ingaba abantu abane-TB kufuneka ukuiba balwenze kaninzi kangakanani uvavanyo lwezikhohlela?
Ingaba ungaqinisekisa kanjani ukuba iintsholongwane ze-TB zifile, eziye zibaleke xa umntu ekhohlela?
Inkqubo yokuqokelelwa kwezikhohlela Le nkqubo ibaluleke kakhulu .ubugcisa base lebhu abunakubhatala iispesimeni eziqokelelwe
Kakubi, ezingabhalwanga, neziphethwe kakubi
Igama lesigulana
Inombolo yesazisi sesigulana
Indawo engenanto .Umntu makaxukuxe ngamanzi
Sukuma ngaphambi komntu
Yiya nesampulu phandle emoyeni ukuba unakho, okanye kwindawo engena umoya
Sukuqokelela izikhohlela kukho ababukeleyo.
CACISA
Chaza amanyathelo ngokupheleleyo, ungakhawulezisi
Tsala umphefumlo ubonakalise ukhohlelo nzulu
Umntu akhuphe isikhohlela ,hayi amathe
Khuthaza umntu ukuba akhohlele
QOKELELA
Lawula ukuqokelelwa kwesikhohlela Nika umntu itoti, engenasiciko
Sibambe ngokwakho isiciko
Nika umntu isiciko ngoko nangoko ukuze ivalwe ngokuqinileyo.
Qinisekisa ukuba ikliniki izibhala phantsi izikhohlela nenkcazelo eqokelelweyo BHALA PHANTSI
yesikhohlela somntu
Qinisekisa okokuba isiciko sivalwe saqina GCINA
Zahlule iitoti zezikhohlela ngokweebhegi zazo zeplastiki
Zigcine kwindawo ebandayo, mhlawumbi ifriji
HAMBISA
Buyisela ispesimeni ekliniki njengoko bekulungisiwe apho simele ukuhlala khona.
Zihambise ngokukhawuleza, zingaphelanga iintsuku ezimbini
Amaqondo aphezulu ayingozi kuhanjiso lwezipesimem.
UQOKELELO LWEZIKHOHLELA
Jonga kwiphepha elingaphesheya elibhalwe AMANYATHELO KUQOKELELO LWESIKHOHLELA
Jonga elinye iphepha elongezelelweyo elinemifanekiso elibonisa amanqanaba awohlukeneyo oqokelelo lwezikhohlela.
Cwangcisa imifanekiso ngamanyathelo awohlukeneyo okuqokelelwa kwezikhohlela.
Bhala kwiphetshana elisecaleni UKUQOKELELWA KWEZIKHOHLELA. Yohlule ngemigca njengeli phepha lingaphesheya. Yigobe ngakumgca ngamnye ibe zizicuku eziyi-7. Xa zisongiwe ziza kufana namanyathelo.
Khangela iileyibhile ezichwetheziweyo. Ezi zigaba azimiswanga ngendlela. Bhala phantsi isigaba ngasinye ngendlela eyiyo kumanyathelo akho asongiweyo. Thelekisa imifanekiso neleyibheli nganye uyincamathisele kwizithuba ezo ngokwendlela eyiyo.
Khangela amaphepha 26&27 KWINCWADI YE TB ukuqinisekisa ukuba iimpendulo zakho zichanekile.
AMANYATHELO OKUQOKELELA IZIKHOHLELA
Bakhohlele ngaphezu kweeveki ezi-3
Abatyebi ngoku sebe sitya ukutya okunempilo.
Umongikazi ubeka 1.Umama uthatha umntwana Umntwana esikalini ogulayo umsa ekliniki ukuba
Izizalwane ezikhohlelayo mazenze uvavanyo lwesikhohlela uMongikazi wenza uxilongo lwesikhumba esenzela i-TB
Sebenzisa le mifanekiso ingezantsi, wenze uluhlu lweengxaki ezifunyanwa ngabantwana abaneTB. Bhala impendulo ecaleni komfanekiso ngamnye.
IMIFANEKISO
JONGA LE TSHATI YENDLELA YEMPILO.EKHUTSHELWE APHA NGEZANTSI
JONGA EZI ZILANDELAYO
UBUNZIMA BOKUZALWA
Kutheni kubalulekile okokuba abazali bagcine eli khadi ingakumbi xa besiya kwenye indawo.?
Lo ngumva weTshati yeNdlela yeMpilo
Ungayibona indlela umntwana abunyusa ngayo ubunzima bomzimba
Ungabubona nendlela ubunzima abuhlisa ngayo kwakuyo le grafu.
Khuthaza abazali babantwana abane-TB okokuba bathathe iTshati yeNdlela yeMpilo ngalo lonke ixesha besiya ekliniki, kugqirha okanye esibhedlele.
UKWAMKELA ABANTU ABANE-TB OKOKUQALA
Xa beqala ukufika kuwe abantu bakho be-TB njengoMxhasi woNyango lwe-TB.,kufuneka uhlale nabo phantsi nincokole ngezinto ezithile..Kufuneka ke ngosuku lokuqala ubenobubele, ubamkele ngezandla ezishushu ukuze bakuthembe kwasekuqaleni.
YINTONI EKUFUNEKA UTHETHE NGAYO NABANTU BAKHO ABANE-TB?
a Ukuthathwa kwamayeza iKufuneka ubakhuthaze abantu bakho ngokubaxelela kwasekuqaleni okokuba i-TB
le yinto enyangekayo.xa umntu ewasela rhoqo amayeza..Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB uza kuthi ubancedise bayenze loo nto. Babuze ke ukuba ikhona na enye into abafuna niyixoxe nge-TB.
Bachazele ke ngendlela oza kuwagcina ngayo amayeza abo kwindawo ekhuselekileyo .Babonise ukuba amagama abo aza kubakwii-pakethe zeepilisi/amakhadi onyango ukwenzela ukuba angaxubani namayeza abanye abantu.
Babonise ngendlela oza kuzigcina ngayo iirhekhodi zonyango zabo.Uza kubhala phantsi qho xa ubona bethatha amayeza abo.
Uza kuba nendlela eniza kusebenzisana ngayo. Kufuneka ubeke ecaleni ixesha abaza kuza ngalo. Ubaxelele okokuba uza kubaxela ekliniki xa bengayiyo ukuya kulanda amayeza zingaphelanga iiyure eziyi-24 zexesha elibekiweyo.
NGEZANTSI.INGABA IMINI YAKHO IZA KUFANA NALE YAKHE
:00-7:45 Wenza isidlo sakusasa ngaphambi kokuba wonke umntu aye esikolweni.
nasemsebenzini
:45-8:35 Wondlula iibhedi, acoce indlu..Avase anxibe.
:30-9:00 Ulindela abantu abayi-4 abazakaza kuthatha amayeza -ba-2 abadala,nabantwana aba-2
:00-9:15 Wenza iti nesonka( abanye bangahlala umzuzwana)
:15 Uyemka endlwini uya kwintlanganiso yoomama bomthandazo
:00-11:00 Ukhokela intlanganiso yoMthandazo wooMama e-Athlone
:00-13:30 Undwendwela amakhaya abantu abagulayo nabagugileyo nakwikhaya lesigulana esinomhlaza neqela loomama.
:00 Yiti
:00 Ulindela umntu om-1 oza kunyangwa(ongumntwana)
:15 Uqalisa ukupheka isidlo sasebusuku. Ulindele nomzukulwana ovela esikolweni.
:00 Uqhubekeka nokupheka nokwenza umsebenzi wendlu
:30-19:00 Ulindela abantu aba-2 abaze kulanda amayeza (abadala)
:00 uMyeni nonyana bayabuya esikolweni nasemsebenzini
bUKUCEBISA
Abantu bakho banokuziva befuna ukuthetha nawe.Kufuneka ubacebise loo nto ithetha ukuba kufuneka umamelisise ukwenzela ukuba uyive into abayithethayo.
Kufuneka ube novelwano :Yihloniphe indlela abavakalelwa ngayo.
Abantu bangothuka xa besiva ukuba bane-TB.bangothuka kangangendlela yokuba bangayiva naloo nto ithethwa nguGqirha okanye ngumongikazi
Banokuziva benomsindo okanye bedakumbile.
Bangakhathazeka malunga nabantwana babo xa bona bengazivi bephilile.
Banokukhathazeka malunga nokulahlekelwa yimisebenzi yabo
Banokufuna ukuba bangaziwa ukuba bane-TB.
Kufuneka wenze ubudlelane obuliqilima phakathi kwakho nabantu bakho.
Kufuneka udale uvakalelo lwentembeko,ukwenzela ukuba bakwazi ukwabelana ngeengxaki,neentlungu zabo kunye nawe.
Kufuneka ube nolwazi oluphangaleleyo ngeSifo Sephepha( I-TB.) ukuze ukwazi ukubanika ingcaciso eyiyo nechanekileyo.
Bancedise ukuze bazive bomelele, bakwazi, ukujongana neengxaki zabo.
Kufuneka bakuthembe, bayazi ukuba awuzikuxelela abanye abantu ngezinto abazithethe kuwe, nezinto ezibothusayo.
CINGA NGENDLELA OZA KUBAFAKA NGAYO ABANTU BAKHO KWINDLELA YAKHO YOKUSEBENZA YEMIHLA NGEMIHLA.
Cinga ngendlela oza kulifumana ngalo ithuba lokunika abantu be-TB amayeza abo
Khumbula ukuba kufuneka ufumane ithuba lokuphula-phula iingxaki neemfuno zabo
Cinga ngendlela oza kubahoya ngayo imihla ngemihla.
Zalisa le ndlela yokusebenza yemihla ngemihla yethutyana( yosuku olunye)
Yakha ubudlelane bentembeko uze ubancede bayazi i-TB kuze bazi kananjalo ukuba xa bewasela amayeza banganyangeka kwiTB
ABANTU ABANE-TB MABASELE AMAYEZA ABO
Iipilisi ze-TB zibulala iintsholongwane, kwaye abantu baba ngcono
Iipilisi ze-TB zenza abantu abane-TB bangakhohleli kakhulu, kwaye badlulisele intsholongwane kwabanye.
Lonke unyango malunikwe ngokoNyango Olujongwe ngokuGqalileyo(isifundo esifutshane)
Isigaba esondeleyo
Isigaba sokuqalisa
Iipilisi zinikwa iintsuku ezi-5 kangangeenyanga ezi-2
Isigaba esiqhubekekayo
Isigaba solandelelwaniso
Iipilisi zinikwa iintsuku ezi-5 kangangeenyanga ezi-4.
Iintsholongwane ezinokuthi ziphinde zibuye ziyafa ukwenzela ukuba umntu one-TB angabuyi abe ne-TB kwakhona
ABANTU EBEBEKHE BANE TB NGAPHAMBILI
Mabathathe amayeza kangangeenyanga ezisi-8.le ncwadi iza kujongana nonyango lweenyanga ezi-6 kodwa abantu abanyangwa okwesibini,mabafumane amayeza eenyanga ezisi-8
Iipilisi sele zifakwe kwiimvulophu zeplastiki ukunceda wena kunye nabantu bakho..Inani lee pilisi emvulophini lixhomekeke:
Abantu baza kuza kuwe namakhadi onyango neepilisi esele zifakwe ezipakethini ezifanelekileyo.
NCEDISA ABANTU BAKHO BAKHUMBULE
Iipilisi ezifanelekileyo ngokomlinganiselo ofanelekileyo, ngamaxesha afanelekileyo namathuba angawo".
Kutheni kufuneka abantu abane-TB bathathe amayeza abo?
Abantu abasela amayeza abayisasazi i-TB? Ngoba kutheni?.
Mabathathe iinyanga ezingaphi abantu abaqalayo ukuthatha amayeza?
Zahluke njani izigaba zonyango lwakho?
Abantu ababekhe banayo i-TB ngaphambili, mabawathathe kangaphi amayeza?
Khumbula ukuba abadala nabantwana bathatha amayeza awohlukeneyo, kwaye abantwana banyangwa iinyanga ezi-4 kuphela.
Xoxani eqeleni lenu ngendlela eninokuzama ngayo nibenzele lula abantwana ekusebenziseni amayeza abo.
Jonga le mifanekiso inemibala ekwitshati ngexesha le seshoni yoqeqesho lwakho.
Abantu mabayazi into yokuba umchamo,ilindle, nobudoda zingabomvurha
Abanye abantu bangafumana iingxaki xa besebenzisa amayeza e-TB ezinjengezi:
UbuCaphu-caphu (ukuziva ufuna ukugabha)
Irhashalala/Umkhuhlane obangwa ngamayeza e-TB
ukopha esikhumbeni iingxaki zamehlo nokungeva.
Esona siphumo singafunekiyo siqhelekileyo kumayeza e-TB kukungetyisi nesitshisa..Abantu mabakhuthazwe ba:
Baqhubekeke nonyango lwabo
Basele amayeza abo ngaphambi kokuba batye.
Xa kukho iziphumo ezingafunekiyo makuyiwe ekliniki ngokukhawuleza.
Amagama eepilisi ezisetyenziswa ukunyanga i-TB anzima ,kodwa afika ngokomlinganiselo osele usezipakethini ezivela kwiSebe lezeMpilo. Kufuneka wazi ukuba.
Zalisa le tafile ingezantsi.
IGAMA LEPILISI
Yintoni isiphumo esingalunganga?
Yeyiphi eyona nto iqhelekileyo yesiphumo esingalunganga abantu abane-TB abayikhalazelayo xa besebenzisa la mayeza e-TB?
Ungacinga ngeendlela ezimbini abaXhasi boNyango lwe-TB abanokunceda ngazo abantu bamelane nale ngxaki ...
INTO OMAWUYENZE XA UMNTU WAKHO WE-TB EZE KUFUNA AMAYEZA
Bulisa ubamkele
Buza impilo ,ube sowulungiselela ukumnika amayeza.
Vula ibhokisi yamayeza
Jonga igama nefani
Thatha imvulophu yomntu lowo ,enamayeza akhe onke.
Sebenzisa itispuni ecocekileyo xa uthatha iipilisi kwiipakethi zazo.
.Beka iipilisi kwitreyi yeplastiki ekunye nebhokisi yamayeza.\
Beka ipilisi kwisandla somntu oneTB,umnike iglasi yamanzi
Iipilisi maziselwe ngexesha elinye, lo mzuzu wena Mxhasi woNyango lwe-TB obukeleyo. Xa umntu lowo engakwazi ukuzisela zonke makamane ephumla .Amayeza makaselwe ingaphelanga iyure ukuqinisekisa ukuba asebenza ngexesha elinye.
Ncokola lo mzuzu athatha iipilisi. Qinisekikisa ukuba uzisele zonke.
IZINTO OMAWUZENZE NOMAWUNGAZENZI XA UNYANGA UMNTU ONETB
OMAWUZENZE
Qinisekisa amayeza atshixelawa kwindawo ekhuselekileyo
Sukuziphatha ngezandla zakho iipilisi
Abantwana mabangawaphathi amayeza
Lazi igama ,umbala namandla epilisi nganye
Mazingawi phantsi iipilisi(xa ziwe phantsi zilahle)
Umntu mnike iipilisi ezizezakhe.
Xa umntu engakwazi ukuyisela,yigube. Umntu angayisela ngobisi, amasi okanye amarhewu, kodwa hayi ngewayini okanye ibhiya.
Mnike onke amayeza osuku.
Xa umntu enxilile bona into omawuyenze
Sukuba krwada kubantu bakho, kodwa qina.
Izinto ezixhalisileyo, zithumele ekliniki
uMongikazi wasekliniki wandinika uludwe lwee-adilesi zabaXhasi boNyango lwe-TB.Ndakhetha idilesi ekufutshane nasekhaya.uMongikazi wandixelela ukuba ndiza kuya endlwini kaDoreen ukuya kufumana amayeza yonke le mihla.
Ndandisoyika kuba ndandingamazi loDoreen. Ndafika endlwini yakhe endilinde esangweni. Wancuma akundibona wathi "Amanda bendikulindile ndinexhala ndicinga ukuba akuzokufika. Ndiyavuya ke ufikile."
Umntu onobubele! Sangena endlwini, apho wandichazela izinto esasiza kuzenza. Savumelana ngexesha emandilande amayeza ngalo. Ixesha lethu laba phakathi kwentsimbi yesi-8 neye-10 kusasa. Amayeza bendiza kuwalanda qho ngoMvulo ukuya ngoLwesihlanu endlwini yakhe.
Saphela singabahlobo abakhulu. Sasiqondana kakhulu. Xa ndifuna uncedo uDoreen waye fumaneka. Ngumntu onobubele, onothando obakhathalelayo abantu. Ndiziva ndisethamsanqeni ukufumana yena njengoMxhasi woNyango lwe-TB wam, iinyanga ezintandathu.
Bendingayeli mayeza odwa endlwini yakhe. Besithetha kakhulu, hayi ngemiba yamayeza e-TB, kodwa nangezinye izinto. Ngamanye amaxesha ubeba njengomama kum, ngamanye amaxesha abe ngumhlobo. Bendingoyiki ukuthetha naye nangeyiphina into. Bendimthembile, ndixhomekeke kuye.
Ndiya vuya ndinoMxhasi woNyango lwe-TB kuba bona banexesha lethu nangaphezu kwabongikazi ekliniki, abaxakeke nazezinye izigulana.Ndikholelwa kwinto ethi abaXhasi boNyango lwe-Etb mabafane noDoreen. Mabancokole, bakhathale, bathandeke, bakhuthaze, bathembeke, kukwazeke ukuxhomekeka kubo, babathande ngokunyanisekileyo abanye abantu. Kufuneka babenolwazi olukhulu ngendlela abantu abane-TB abavakalelwa ngayo. Kwakhona kufuneka banxulumane nabantu babo.
Ndakusoloko ndinombulelo kuDoreen ngento andenzele yona. Imchithele ixesha lakhe elininzi engenze izinto zakhe ngalo, kodwa uDoreen ubutyebisile ubomi bam. Ndifuna ukubulela kubo bonke abaXhasi boNyango lwe-TB ngomsebenzi wabo omkhulu abawenzayo. Ndikholelweni xa ndithi umsebenzi wenu uyancomeka.
N (NGQALILEYO)
Abantu bakho ubanika NGQO amayeza.
Q (QWALASELA)
Kufuneka UQWALASELE ukuba abantu bakho bonke bayawasela amayeza abo.
Akufuneki bantu bayekwa baziselele amayeza ngokwabo.
Kufuneka ubalandele abo bangawalandiyo amayeza abo.
U (UNYANGO)
Kufuneka ubanike UNYANGO lwabo abantu bakho.(amayeza axelwe ngugqirha)
Lugcine ngononophelo UNYANGO (amayeza)
Khupha UNYANGO (amayeza) olululo kumntu ngamnye .
Lubhale phantsi UNYANGO (amayeza) olukhuphileyo.
Banike abantu bakho UNYANGO olufanelekileyo (inkxaso)
I (IZIFUNDO EZIFUTSHANE)
Kufuneka uqinisekise ukuba abantu bakho bawathatha ngexesha elifanelekileyo amayeza,de babe baphilile.
Ngoku abantu abane-TB bangaphila ubomi besiqhelo (emakhaya,emisebenzini okanye esikolweni) lo mzuzu baphilayo.
I-DOTS alixhomanga ixabiso lazo kunonyango lwasesibhedlele.
II-DOTS isindise imiphefumlo emininzi nakumazwe ahluphekayo, angakwaziyo ukuthenga amayeza anexabiso eliphezulu..
Zalisa ezi zivakalisa ngezantsi
Bhala phantsi amanqaku ama-2 abonisa ukuba I-DOTS yindlela yokunyanga abantu abane-TB kuluntu ekuhlalwa nalo
Kutheni I-DOTS isetyenziswa kumazwe amaninzi nje?
Kufuneka ubaxhase de baphile abantu bakho.
Esi sandla sibonisa uthando nonophelo
ISANDLA ESIVULEKILEYO
Unyango luthatha ixesha elide kuba kunzima ukubulala intsholongwane ye-TB.
Emva nje kweevekana ezimbalwa zonyango, abantu bakho be-TB bazakuwubona umahluko. Bangade babawele nokuyeka ukutya amayeza, kanti ke umzimba wona uthatha ixesha elide ukukhupha zonke iintsholongwane ze-TB emzimbeni.
Qinisekisa wena ukuba bona bayawatya amayeza.
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB kufuneka ugcine onke amayeza owanikwe yikliniki okanye isibhedlele.
Akukho mntu unikwa amayeza ukuba aziselele.
Wena njengoMxhasi woNyango lwe-TB uza kunika abantu bakho amayeza uze ubajonge xa bewasela.
Zonke iipilisi ze-TB kufuneka ziselwe ngaxesha nye. Elona xesha lingcono lelakusasa imizuzu eyi-30 phambi kwesidlo sakusasa.
Kufuneka ubancede yonke le mihla bade baphile iinyanga ezintandathu ukuba oko kuyimfuneko
Xa abantu bakho besimka ,besiya kuhlala kwenye indawo thetha nomlungelelanisi wakho weTB okanye ikliniki ngento omawuyenze.
Simele ntoni isandla esivulekileyo?
Thatha ngokungathi umntu ohleli ecaleni kwakho une-TB. Yolula isandla sakho usolulele kulo mntu. Babulise ubaxelele ukuba uzakubanceda njani na ukuba babe ngcono
Umnini-venkile Umsebenzi woluntu umelwane Unompilo
Umqeshi Umongikazi waseKliniki uTitshala Umhlobo
ABAXHASI BONYANGO LWETB KUFUNEKA BABENEZAKHONO EZI ZODWA.
Banike ixesha abanye abantu Bazimisele Bathembeke
Babenovelwano
Banonophele Kukwazeke Ukuxhomekeka kubo bakhuthazwe abantu abagulayo Noluntu
Babe noxanduva lomsebenzi
Bakwazi ukumamela
Bakwazi ukuthetha nabantu bakwazi ukusombulula iingxaki zabantu
Ukugcina iirhekhodi ngendlela
Bathandwe ngabantu
IZIHLOKO ZENGXOXO
Kwiqela lenu, thethani ngeziqu zenu. Thethani izihlandlo ngezihlandlo nixelelana ngemisebenzi yenu, nento umntu ayenza kubahlali.
Xoxani ngezinto ezi zodwa ekufumana umntu enazo ukuze abe nguMxhasi woNyango lwe-TB .Kutheni ezi zikhono zibalulekile?
Ungazicinga ezinye izinto ezingavelanga kweli phepha ligqithileyo? Xoxani nibhale phantsi ngezinye enizicingayo.
Xelela iqela lakho ngento ocinga ukuba ibalulekile ngesiqu sakho, okanye kutheni ucinga ukuba unganguMxhasi woNyango lwe-TB nje.?
Bhala phantsi ezo zinto zizodwa unazo ezingakwenza ube nguMxhasi woNyango lwe-TB oqaqambileyo.
Yamkela abantu bakho abane-TB
Wena ke njengoMxhasi wonyango lwe-TB kufuneka uxoxe nabantu bakho.
ukuba unyango lwarhoqo lubalulekile ukuba unyango kufuneka lugqitywe ukuba amayeza uza kuwagcina ngokwakho njengoMxhasi wonyango lwe-TB
ukuba ikopi yerekhodi yoNyango lomguli uza kuyigcina ngokwakho ukuba abantu baza kugcina amakhadi oNyango lwaBantu aluhlaza ngaphandle kokuba uthe uza kubagcinela
NYANGA ABANTU BAKHO ABANE-TB
nike izigulana zakho ze-TB amayeza ngexesha elinye qho ngemini, ukuba unakho kusasa bhale phantsi kwikhadi lonyangongalo lonke ixesha ubukele izigulana ziginya amayeza azo.
ZINONOPHELE IZIGULANA ZAKHO ZE-TB
uxhase, ukhuthaze izigulana zakho lonke ixesha uzibona.
zikhuthaze zisebenzise iindlela zokutya ezinempilo.
zikhuthaze izigulane zingenise umoya endlwini ngokuvula iifestile.
zikhuthaze ezo ziselayo nezitshayayo zitshintshe izimbo zazo.
qhagamshelana nekliniki ngokukhawuleza xa izigulana ziyekile ukuwathatha amayeza azo.
yazisa umlungelelanisi we-TB xa amayeza ephelile emva kweenyanga ezi- 6.
lindela ukundwendwelwa ngumlungelelanisi we-TB nyanga nganye, ezo kojonga iirekhodi zezigulana nendlela amayeza akhutshwa ngayo.
INDIMA EDLALWA - NGUWE NASISIGULANA SAKHO
Omnye nguMxhasi woNyango, omnye sisigulana
Yenza iimeko ezininzi ezahlukeneyo, kwisigulana ngasinye makubekho iimeko zekhaya / zomsebenzi ezahlukeneyo. Unganika imizekelo kumava akho nezigulana zakho ze T.B ozaziyo.
Chaza ngendlela I-DOTS esebenza ngayo.
Zenze isigulane esinenkani kakhulu esingafuni ukuthatha amayeza. Nika izizathu. Kufuneka uMxhasi woNyango lwe-TB afumane isisombulelo kule ngxaki.
Thathani amatyeli kulo mdlali : Omnye abe sisigulana, omnye abenguMxhasi woNyango lwe-TB. Buza imibuzo ocinga ukuba ingabuzwa sisigulana. Xoxani nangaziphi na iingxaki ocinga ukuba zingavela, uze ufumane izisombulelo kuzo. Xa ufuna ukubhala phantsi amanqaku abalulekileyo, wabhale apha ngezantsi.
UKUGCINA IIREKHODI ZEZIGULANA ZAKHO ZE-TB
Qinisekisa okokuba izigulana ze-TB ziyawathatha amayeza azo.
Ukwenza oku kufuneka ugcine irekhodi echanekileyo.
IKHADI LOKUNYANGA IZIGULANA
Kufuneka iwazalise ngononophelo nangokuchanekileyo amakhadi aluhlaza okunyanga izigulana :
Amakhadi anceda :
wena ukuba uyazi iindlela eziphila ngayo izigulana zakho.
ukwazi ukunika ingxelo ekliniki ikliniki ikwazi ukugcina iiRegista zayo zihlaziyiwe.
Buyisela amakhadi esibhedlele okanye ekliniki, xa izigulana zilugqibile unyango.
Kumaxesha amanizi kukhutshwa ikhadi enye, kuba :
kuyabiza ukukhupha amakhadi amaninzi, ezinye izigulana azikwazi kubhala nokufunda, ngoko bakhetha okokuba amakhadi abo agcinwe ngabaXhasi boNyango lwe-TB bona bakwaziyo ukubhala nokufunda.
ezinye izigulana zithatha amayeza lo mzuzu ziya emsebenzini, ngoko azifuni kuya namakhadi azo emsebenzini apho anokothi onakale okanye alahleke.
Kufuneka uthethe nezigulana zakho ngento yekhadi eliluhlaza loNyango lweSigulana ukuze nivumelane ukuba zifuna ukugcinelwa.
Wena, ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB, kufuneka ugcine ikhadi enye, apho uza kuthi ubhale phantsi lonke ixesha izigulana zisiza kulanda amayeza.
UKUGCINA IIREKHODI
Kutheni ucinga ukuba kubalulekile ukugcina iirekhodi ezichanekileyo zeentsuku apho izigulana zithatha amayeza ngokuthe ngqo.
Kutheni ucinga ukuba kubalulekile nje okokuba uMxhasi woNyango lwe-TB
azalise amakhadi rhoqo za isigulana sifumana amayeza ?
Jonga kumaphepha ama 2 alandelayo ubone ikopi yeKhadi loNyango leSigulana eliluhlaza
Sebenzani ningababini. Omnye abe sisigulana, omnye abe nguMxhasi woNyango lwe-TB. yenzani lomsebenzi, niphinde nitshintshane omnye abe nguMxhasi woNyango lwe-TB aze omnye abe sisigulana.
Ikhadi loNyango leSigulana eliluhlaza lisongwe kabini. Ubanje umphandle wekhadi wekhadi - ngamanye amazwi, iphepha lokuqala nelokugqibela. Ingcaciso eninzi ibhalwa ngumongokazi wesibhedlele okanye ekliniki
IZIPHUMO ZEZIKHOHLELA
Unje umphakathi wekhadi loNyango leSigulana eliluhlaza. Kulapho ke wena njengoMxhasi woNyango lwe-TB, obhalakhona qho xa isigulana sithetha amayeza aso
Phawula ezo ntsuku isigulana sakho size kuthatha ngazo amayeza (iintsuku ezi-5 evekine-u Mvulo ukuya kuLwesihlanu - iinyanga ezi-2)
ISIGABA SOKUQALA
INKQUBO YOLAWULO LWESIFO SEPHEPHA ENTSHONA-KOLONI
umhla. Ngeli xesha umntu esatya amayeza akanokosulela omnye umntu.
Umntu one-TB ukhuselekile nawe ngokunjalo
Umntu one-TB angaziva engcono ngokukhawuleza, aze agqibe ekuwayekeni amayeza. Mncede aqhubeke nokusela amayeza onke kangangeenyanga eziyi-6 de aphile.
Xa umntu wakho eyeka ukuthatha amayeza, i-TB iza kuphinda ibuye isasazeke nakwabanye abantu.
UMNTU WAKHO KUFUNEKA AFUMANE UNYANGO LWEENYANGA EZI-6 UKUZE UMNTU APHILE NGOKUPHELELEYO.
Umntu wakho uza kufumana ikhadi elinye eliluhlaza. Uze wena ugcine elinye ikhadi eliluhlaza.
uze uncede ke umntu oze kuwe unike amayeza achanekileyo xa eze kuwe.
Mjonge azisele ZONKE iipilisi.
Bhala phantsi kwikhadi lo mntu eliluhlaza, nakwelakho, xa ezithathile iipilisi.
SUKUVUMA UMNTU ATHATHE IIPILISI EMKE NAZO
XA UMNTU WAKHO ENGAWALANDI AMAYEZA, OKANYE ENGAWALANDI QHO AMAYEZA.
Dibana naye zingaphelanga iiyure eziyi - 24, umkhuthaze ukuba makaqhubekeke.
Nceda nika ingxelo ekliniki okanye isibhedlele kule nombolo yomnxeba ingezantsi zingaphelanga iiyure eziyi - 24.
Irhatshalala, amehlo / isikhumba zinokuba tyheli. Xa loo nto ithe yenzeka, kubalulekile ukuba umntu aye ekliniki okanye esibhedlele, ngokukhawuleza aye kukhangelwa.
umlungelelanisi we-DOTS uza kuzama adibane nawe rhoqo ukuza kujonga inkqubo yomntu wakho.
Umntu wakho one-TB kufuneka abuyele ekliniki emva konyango lweenyanga ezi-2, kwakhona emva konyango lweenyanga ezi-5 ukuza kuxilonga izikhohlela ukuze kubonwe ukuba amayeza la ayazibulala na iintsholongwane ze-TB. Kufuneka uphinde umbuyisele ekliniki xa kuphela unyango aze kujongwa ukuba akakaphili. Ukuba isigulane sakho singcono nceda ubuyisele irekhodi elipheleleyo lonyango kuthi
Isibhedlele / ikliniki ...
Inombolo yomnxeba ...
Ugqirha ...
UKUGCINA IIREKHODI ZABANTU BAKHO
Abantu bakho be-TB basenokuza kuwe benoXwebhu lweMiyalelo evela ekliniki, njengale ikwiphepha elingaphesheya.
Yigcine kunye neeRekhodi zoNyango lwabantu bakho
Ingcaciso engezantsi kwifomu ibaluleke kakhulu kwaye iluncedo.
Yifunde neqela lakho.
Qinisekisa ukuba yonke into uyiqondile.
Xa ningaqondi kakuhle buzani imibuzo.
Qinisekisa ukuba yonke imibuzo oyibuzwayo ngale fomu uzakukwazi ukuyiphendula.
Umntu wakho ugqiba kugqibezela unyango lweenyanga eziyi - 6. Uza kuxelela bani ?
BANONOPHELE ABANTU BAKHO ABANE-TB
BAKHUTHAZE ABANTU BAKHO ABANE-TB
akuzokuba nyanzela abantu bakho bathathe amayeza.
Qinisekisa ukuba abantu bakho banomsebenzi wokuzincedisa baphile.
Abantu bakho baza kuphila xa besitya amayeza e-TB
rhoqo ngexesha elibekiweyo
Babonise ukuba ubakhathalele, xa ufuna ukubagcina benomdla wokutya amayeza.
UNONOPHELO
Soloko unobubele ubakhuthaza
KWAZI UKUTHETHA
Phula-phula iindlela abantu bakho bevakalelwa ngayo kwiingxaki zabo. Ziphula-phule ezi ngxaki. Bancedise bafumane izisombululo
Abantu bakho mabajongwe nguMxhasi woNyango omnye.
Nika imiyalezo ecacileyo, uyiphinde xa kuyimfuneko (Umzekelo , "qhubekeka uthethe amayeza ngoku sowuziva ungcono").
FUMANEKA
SOLOKO NIDIBANA
Xa abantu bakho bengezi ukuza kulanda amayeza balandele ZINGAPHELANGA IIYURE EZINGAMA-24
Yakha ubudlelwane ngokuthi ubonakalise inkathalo kumntu ngamnye. Fumaneka kubantu bakho.
COCEKA
Indlu / ivenkile / i-ofisi ecocekileyo ibonakalisa imbeko kubantu bakho nakwinkonzo eyenziwayo / ekhutshwayo
INTSEBENZISWANO
Yakha ubudlelwane obuluqilima nabantu bakho be-TB, ngokunjalo nakubongikazi basekliniki nakubani na ongomye onika inkxaso kubantu abane-T.B
BAKHUTHAZE ABANTU BAKHO
Usanda kuqalisa nonyango njengoMxhasi woNyango lwe-TB kwaye ufuna ukuqinisekisa ukuba abantu Obancedayo, baza kuphila.
Kuza kufuneka usebenze nzima kuqinisekisa ukuba abantu bakho bayalugqiba unyango. Ubudlelwano obuluqilima noMxhasi woNyango lwe-TB lwenza abantu bakwazi ukumelana nethuba elide nelinzima lonyango.
Kwiqela lenu, yilani ikhowudi yokukhathala.
xa senibhale imiba emininzi ephepheni.
Thelekisani uluhlu lwenu nekhowudi ezikwiphepha elingaphesheya.
Bhala phantsi ezona khowudi zibalulekileto zokugcina abantu bakho bekhuthazekile.
Ibali Elinempumelelo lase Ntshona-Koloni
Utat'omkhulu u Jantjie ngumntu owamnkela inkam-nkam nomsebenzi othathe umhlala phantsi wasefama. Abantu bakowabo baye bahlupheka kuba waye watyhafa, wagula. Wayesoloko ediniwe, wabhitya nokubhitya, kwaye ekhohlela imini nobusuku.
Umongikazi wasekliniki wacebisa ukuba u-Susanna ancede uTat'omkhul'uJantjie. U-Susanna wadibana ke no-Jantjie, inkosikazi yakhe nentombi yabo wabachazela ngendlela azakumnceda abe ngcono ngayo. Utat'omkhulu u-Jantjie waye wayetyhafe kakhulu ukuba angahamba aye kulanda amayeza. U-Susanna wathi ke uza kumsela qho amayeza xa yena esiya emsebenzini. Wacebisa ke nakanjalo ukuba kubalulekile ukuba amayeza awasele ngaphambi kwesidlo sakusasa. Kwaye uza kuwagcina kwindawo ekhuselekileyo ekhayeni lakhe, aze amnike iipilisi yonke imihla. Wamxelela ukuba kubalulekile ukuzithatha ngexesha elinye zonke iipilisi, angaze aphose nosuku olunye lonyango.
U-Susanna wabuza kwinkosikazi kaTat'omkhulu u-Jantjie engu-Maria ukutya okutyiwa ngumyeni wakhe, waza wacebisa kwintombi yakhe okokuba ize nemifuno emininzi efama ukuze inkosikazi imphekele. Utat'omkhulu u-Jantjie kufuneka etye imifuno emininzi nangaphezu kwesidudu kunye nesonka. U-Susanna wancedisa u-Maria nentombi yakhe ukususa ibhedi bayibeka kufutshane nefestile apho imitha yelanga ingena khona kusasa. Wabacela ke ukuba bazame bayivule kangangoko banakho ifestile. Umoya ovela phandle nemitha yelanga iza kubulala iintsholongwane ze-TB baze abanye abantu abasendlwini bangabinalo ithuba lokufumane iintsholongwane ze-TB.
Ekuqalekeni utat'omkhulu u-Jantjie wayetyhafe kakhulu kodwa ke emva kwenyanga esitya amayeza e-TB, ukukhohlela kwathotha, wakwazi nokuziphakamela ebhedini. Beno-Maria bebedla ngokuvuka ekuseni balindele uSusanna. Ubebakhuthaza kakhulu ,kwaye ube namandla agqithileyo nasekuseni. U-Susanna uye wezisa umoya wempilo nowethemba kula mayeza akhe. Ube ngumntu oyaziyo into ayenzayo, ewaphatha onke amayeza. Ubeye alinde ngomonde lo mzuzu utat'omkhulu u-Jantjie aginya iipilisi zakhe. Kuqala bekunzima nokuziginya, azive efuna ukugabha. Kodwa u-Susanna wacebisa u-Maria ngeendlela amakazisele ngayo. U-Maria ubesenza isidudu silunge, aze utat'omkhulu u-Jantjie asitye ngoko nangoko xa egqiba ukusela amayeza akhe Loo nto ibimnceda ayeke ukuba ngathi uza kugabha.
Wenziwa uxilongo lwesikhohlela emva kweenyanga ezi-5, ekubonakele ukuba i-TB iphantse yanyangeka. Utat'omkhulu u-Jantjie waxela ukuba uziva engcono kakhulu kangangokuba angakhe ahambe aye kubamelwane abahlala kumgama weekhilomitha ezi-5 rhoqo ngoLwezithathu, apho wazifumanela isingxungxo sokusebenza esitiyeni.
Xa nigqiba ukulifunda, xoxani, kutheni nicinga ukuba uphile msinyane, ekubeni emdala kwaye ube tyhafe kakhulu ngoku wayixelelwa ukuba une-.B
Zibhaleni apha phantsi ezinye zezonto.
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB ungenza ngokufanayo kubantu bakho?
IMICELI-MINGENI YOKUJONGANA NABANTU ABANE-TB
Baguliswa nguGawulayo
Ezinye zeengxaki zixoxwe ngezantsi :
IZIZATHU EZIBANGELA ABANTU ABANE-TB BANGAWATHATHI AMAYEZA ABO
Akunabantu bakho
Umz. : Ugugile Ukusebenzisa utywala kakhulu
Ukungabi na dilesi isisigxina Ukusebenzisa iziyobisi kakhulu
KUTHENI ABANTU BENGAWATHATHI NJE AMAYEZA ?
Isingxungxo somsebenzi Ukungayazi
Ukuba ngokhubazekileyo
Ukungakhathali
Ukulibala
Ukugula ngengqondo
Abantu abagulayo banokungawatyi amayeza ngenxa yezizathu ezahlukeneyo. Unokufuna omnye umntu umzekelo, ilungu losapho ukuba akuncede umelane nale ngxaki.
ABANTU ABANE-TB ABANGEZIYO UKUZA KUTHATHA AMAYEZA
Xa umntu one-TB engezanga kulanda mayeza into engangeveki enye, sithi unyango luphazamisekile. Kufuneka ubaxhase abantu bakho ngexesha elide lonyango.
Umxhasi woNyango lwe=TB kufuneka abazi abantu bakhe neemeko zabo, abe ngumlawuli onenkathalo.
Izizalwane zingabizwa zizo kunceda xa kuyimfuneko.
UKUBA NGABA UMNTU WENZA KUBE NZIMA UKUBA ATHATHE AMAYEZA E-TB
PHAWULA IKHADI YONYANGO YOMNTU
ngesincamathelisi esinombala, okanye usiba lokubhala olunomnye umbala
YAZISA IKLINIKI NGOKO NANGOKO.
Owona mceli-mngeni woMxhasi woNyango lwe-TB kukwenza abantu babo baqhubekeke nokuthatha unyango lweenyanga ezintandathu.
Xa abantu babo bafuna ukuzinceda kwaye bafuna ukuphila ngokupheleleyo, baza kuyenza loo nto, ize loo nto yenzele uMxhasi woNyango lwe-TB umsebenzi olula. Nanjalo ngamanye amaxesha abantu babo ababinantsebenziswano.
Xoxa ngento onokuyenza ngezi ngxaki
Abantu abangawathathanga amayeza emva kweveki kuthiwa Baphazamisa uNyango.
Dwelisa izizathu ezibangela ukuba abantu abane-TB baphazamise unyango.
Ungenza ntoni xa abantu abane-TB bengafuni ukuza kulanda amayeza abo ?
ABANTU ABANE-TB ABANEENGXAKI ZOKUSEBENZISA UTYWALA NEZIYOBISI
Ukusebenzisa utywala kakhulu kuneengxaki ezinkulu, ezinzima kuluntu oluninzi. Le nto yenza kube nzima ukusombulula iingxaki ze-TB
Abantu abaneengxaki zokusela nokusebenzisa iziyobisi kakhulu abatyi kakuhle abakwazi kulwa iintsholongwane ze-TB. ngokulula bangangenwa lula zezinye izifo, ezinjenge-AIDS
benza i-TB isasazeke nakwabanye abantu
Amalungu amakhaya nabantu ekuhlaleni mabancedise abantu abaneengxaki zokusebenzisa utywala neziyobisi ngokugqithisileyo.
Ngamanye amaxesha uNontlalo-ntle anganceda.
Kufuneka uthethe nomlungelelanisi we-TB wakho okanye umongikazi xa ufuna uncedo oluthe chatha kubantu abasebenzisa kakubi utywala neziyobisi.
Abantu abanjalo ke akusoze ubathembe ukuba bayawatya na amayeza, okanye ngeke bahlutshwe ukuba bawathathe. Kanti ke ukuba abawatyi amayeza, baza kuyisasazela nakwabanye abantu, bade babenale-TB kuthiwa yi MDR.
ABANTU ABANEENGXAKI ZOKUSEBENZISA UTYWALA OKANYE IZIYOBISI KAKHULU BAFUNA UNCEDO OLU LODWA UKUZE BAKWAZI UKUTHATHA AMAYEZA YONKE IMIHLA
ABANTU ABANE-TB ENEZIYOBISI EZININZI EZIQINILEYO
uqinisekise ukuba abantu bathatha unyango ngokuthe Ngqo, uQwalaselo noNyango-(DOTS)
Xoxani nikwiqela lenu
Nanikhe nadibana ngaphambili nabantu abaneengxaki zokusebenzisa utywala neziyobisi kakhulu ?
Abantu abane-TB abanezingxaki ningabenza njani bavume ukuthatha amayeza abo?
ABANTU ABANE-TB ABAFUNA UNCEDO OLULODWA
kufuneka nabo bafumane amyeza ingakumbi ukuba bayancanca.
Abo bantwana kufuneka banyangwe iinyanga ezi-4 rhoqo ngamayeza
ABANTWANA ABASUKA EKUZALWENI UKUYA KWIMINYAKA EMIHLANU
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emi-5
bangayifumana lula i-TB xa bedibene nabantu abane-TB. Aba bantwana mabanyangwe yonke imihla kangangenyanga ezi-4.
Xa umntwana Engaphantsi kweminyaka emi-5
angamnceda umongikazi wasekliniki ngokuthi afumane abantu abadala ekudala bekhohlela abahlala kuloo ndlu.
Oomama abane-TB mabangakhulelwa de babe baphilile. Mabazinike ithuba lokuphumla phambi kokukhulelwa. Le nto iya kumlungela umama nomtwana. Oomama abane-TB. mabaxoxe ngeendlela zokucwangcisa nomongikaziwabo wasekliniki
ABANTU ABANE-TB ABANEZINYE IINGXAKI ZEMPILO
Swekile (isifo seswekile)
Uxinzelelo lwegazi (uxinzelelo oluphezulu lwegazi)
isifo sokuwa (ukuxhuzula)
Ezinye iimeko zifuna unyango olulodwa.
Xoxa nomhlobo wakho, nize nibhale phantsi amagama angundoqo
UNGAMNYANGA NJANI UMNTU ONEZI IIMEKO ?
Ungacebisa ntoni kumama okanye kutata womntwana one-TB, okanye nabani na omnye ojonga umntwana ?
ABANTU ABANEZINYE IINGXAKI ZEMPILO:
Abantu abanesifo sikaGawulayo banokuyifumana ngokulula i-TB, kuba imizimba yabo ayikwazi ukulwa iintsholongwane ze-TB.
Abantu abanesifo sikaGawulayo abathandi kuxelela abanye abantu ukuba banaso.
Loo nto yenzeka kuba
Abantu bayabulawa nguGawulayo
Abantu abanoGawulayo bangoyika ukuphelelwa yimisebenzi yabo, xa besaziwa ukuba banaye.
UGawulayo akangekhe asasazeke ukuba:
wonke umntu usebenzisa indlela ekhuselekileyo yokwabelana ngesondo.
wonke umntu unomntu omnye athandana naye.
Umfazi / umyeni omnye, okanye intokazi okanye umfana omnye.
I-TB ayisasazeki ngohlobo olunye njengoGawulayo:
Abantu abane-TB abamelanga kuziva benentloni ngokuba benayo.
Kodwa abantu abaninzi abane-TB banesifo sikaGawulayo.
Ngamanye amaxesha abantu abane-TB abafuni kwaziwa ukuba banayo.
Banokuzoyikisela into yokokuba abantu banokucinga ukuba sebenesifo sikaGawulayo.
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB kufuneka uyihloniphe indlela abantu bakho abavakalelwa ngayo.
Ungathethi ngabantu bakho kwabanye abantu.
Zihloniphe izinto abakuxelela zona ngabo.
Izinto abazithethileyo mazibe lihlebo phakathi kwakho kunye nabo.
Kufuneka abantu bayazi into yokokuba abantu abane-TB
abanakosulela mntu emva kweeveki zokuqala besitya amayeza e-TB
Unganceda ngeendlela ezininzi.
Unceda ukhuthaze abantu bakho abane-TB ngendlela yonyango lwe-DOTS. Kodwa ke ungenza nezinye izinto.
indlela abantu abayifumana ngayo i-TB
indlela esasazeka ngayo i-TB ukusuka komnye ukuya komnye
Ukuba i-TB inganyangeka, xa inyangwe ngendlela eyiyo iinyanga ezi-6
ukuba abantu abahlala, okanye abasebenza nabantu abane-TB, mabaxhase xa bethatha unyango de baphile.
Ungathetha uze ufundise abantu balandelayo.
Fundisa abantu bakho abane-TB
NoGawulayo
Enye yezinto ezibalulekileyo oza kuzenza njengoMxhasi woNyango lwe-TB kukucebisa abantu bakho be-TB. Loo nto ithetha ukuba uza kuba mamela uze uve into abayithetha.
Kufuneka uyihlonele indlela abavakalelwa ngayo, nokuba wena uvakalelwa ngokwahlukileyo kubo. Khumbule ke ukuba kufuneka uzazi iingxaki zabo. Ungabagxeki abantu bakho
Abantu bakho baza kuba namaxesha okufuna uncedo nesikhokhelo kuwe kwaye kufuneka ubanike ngokuthembekileyo. Xa uyazi yonke into oyifunde nge-TB banike ulwazi nengcaciso ukwenzela ukuba bakwazi ukujongana neengxaki zabo.
Yiba ngumncedi, ubancede bakwazi ukujongana neengxaki neenzima zabo bengoyiki kwakhona benenkuthalo.
Funda kweliphepha lingaphesheya nge-TB noGawulayo. Ugawulayo yingxaki enzima kuluntu oluninzi. Abantu abaninzi bayoyika ukuthetha ngoGawulayo.
Xoxa kwiqela lakho kutheni ucinga ukuba abantu bayoyika ukuthetha ngoGawulayo.
Ungabaphendula njani abantu bakho kumnqweno wakho wokuyifihla i-TB ?
Ungabhala imiba apha ukuba uyafuna
kukugcina...
Iintsholongwane ze-TB zidla ngokukhula...
Jonga ibhodi yomongikazi ekwiphepha elingaphesheya. Funda ngeendlela onganceda ngayo kwiNkqubo yoLawulo lwe-TB eNtshona-Koloni. Le nto ikuxelela ntoni ngendima oyidlalaya kuluntu lwakho njengoMxhasi woNyango lwe-TB?
Ufundiso lwabantu bakho malusoloko lunenkqubo ezimbini .
Mamele kubantu bakho, ngokunjalo noku
Abantu bakho be-TB baza kusebenzisana nawe ukuba unobudlelwane obububo nabantu bakho ukuba abantu bakho bayayazi i-TB
Ukuba abantu bakho baya sokola ukuthatha amayeza abo, kufuneka ucele uncedo olungaphaya ekliniki okanye kubantu bekhaya okanye kwiqela elixhasayo.
I-TB sisifo esosulelayo esisasazeka ngokukhohlela.
Abantu mabakhohlele ngendlela enempilo - babeke izandla emlonyeni, okanye babeke itshefu emilonyeni yabo.
Abantu mabangatshiceli phantsi apho abanye banokufumana iintsholongwane khona.
Phantse wonke umntu othatha amayeza rhoqo uze kunyangeka
abantu abane-TB mabangabuseli utywala, bangatshayi icuba okanye batshaye intsangu ngexesha besitya amayeza
Okwaloku nje alikho iyeza lokunyanga isifo esinguGawulayo.
Abantu abanoGawulayo baza kufa. Ikakhulu babulawa yiTB kuba imizimba yabo ayikwazi kulwa iintsholongwane ze-TB
Abantu abanesifo sikaGawulayo banokucalulwa ekuhlaleni nasemsebenzini.
Abantu abanesifo sikaGawulayo abayithandi ukuba mayithethwe into yokuba banaso.
Kufuneka wena uthethe nabantu bendawo ohlalo kuye nasemsebenzini ngendlela isifo sikagawulayo esinwenwa ngayo. Baxelele ke ngeedidi. Baxelele abo bane-TB boyika ukuphuluka nemisebenzi yabo, ukuba bayaziwa.
Kufuneka wena uthethe nabantu bendawo ohlala kuyo nasemsebenzini ngendlela isifo sikaGawulayo esinwenwe ngayo. Baxelele ngendlela i-TB esasazeka ngayo. Baxelele ukuba i-TB inganyangeka, ingakumbi ngonyango lwe ndlela ye-DOTS.
FUNDISA ABANTU NGOSONDELELWANO LWABANTU ABANE-TB
uSondelelwano uSondelelwano ukuhlala kwindlu enye ukusebenza nabantu abane-TB
Ngobani abasondeleyo kubantu abane-TB ?
Abantwana abangaphantsi Usondelelwano ukulala kwigumbi elinye kweminyaka emihlanu bangayifumana lula i-TB
usondelelwano.
Usondelelwano lwena ukuba kube lula ukuphefumla iintsholongwane ze-TB kubantu abakhohlela iintsholongwane
Abaxhasi boNyango Lwe-.B mabaqinsekise ukuba abantu abasondeleyo bavavanyiwe baze baxilonelwe i-TB ingakumbi abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu
UNGABAFUNDISA NJANI ABANTU ABASONDELE
KUBANTU ABANE-TB? PHAWULA KWINDAWO OCINGA
UKUBA INEMPENDULO EYINYANI OKANYE ENGEYONYANI
Yinyani
Abantu osebenza nabo abasondelanga kuwe
Abantu abasondeleyo ngabantu ohleli nabo ekhaya
Abantu okhwela nabo xa uphangela ayingobantu abasondeleyo kuwe.
Abantwana abangaphantsi kweminyaka emibini basondele kubazali babo,okanye nakubani omnye umntu obajongayo.
Ootitshala ezikolweni ezijonga abantwana abancinci ayingobantu basondeleyo.
Abantwana abangaphezu kweminyaka emihlanu abanakuyifumana lula i-TB
Abantu abalala kwigumbi elinye ayingobantu basondeleyo
Jonga kule mifanekiso ikwiphepha elingaphesheya yabantu abohlukeneyo abanokuba ngabantu abasondeleyo kubantu abane-TB. Ungacinga ngabanye abantu abanokusondela kubantu abane-TB?
Ngubani omnye onokuyifumana lula i-TB?
Yeyiphi eyona ndlela iyiyo yokuqinisekisa ukuba akuyifumani i-TB
Singayenza loo nto ngokufundisa abantu ngeendlela zokuthintela i-TB ingasasazeki
Jonga kwakhona kumaphepha 10-17 ale Ncwadi uze ke uzikhumbuze ngendlela onokufundisa abantu NGOKUNQANDA ukusasazeka kwe-TB
Wena ke njengoMxhasi woNyango lwe-TB nyanga uze unonophele abantu bakho abane-TB 1.Abantwana mabafumane iinaliti
Ziyekeni izinto ezingezizo ezifana nokutshaya nokusela utywala 3.Amakhaya makagcinwe engena omoya kwaye ecocekille
Makutyiwe ukutya okunika impilo
Ngoku ke ugqibile ukuyifunda le ncwadi, ungaphumla udlale umdlalo odibanisa imiba emininzi obuyixoxile waze wathetha ngayo namhlanje.
Fumana lo mdlalo kumva weli phepha.
Jula idayisi ulise ngaphambili kwiinombolo zezithuba ezikhoyo. Xa lihleli kumfanekiso obonisa okuhle ngokuhlasela i-TB, xela okokuba kutheni kulungile, hambisa izithuba ezi-2 uze ulindele ityeli lakho elilandelayo.
Xa lihleli kumfanekiso othi i-TB ayihlahlaselwanga ngokukuko, xela kutheni kungalunganga, hambisa izithuba ezibini ukubuya umva uze ulindele ityeli lakho
Umntu wokuqala ukungena kwibloko ebhalwe UGQIBILE uphumelele
SIYABULELA NGOKUSINCEDISA SIYILWE SISONKE
Jonga okulungileyo
Yitya unyango
